Mijn dagboek ligt voor mij op tafel. Met een zucht sla ik het open en blader terug. De zomer, het voorjaar, vakanties, gevoelens en gedachten gaan letterlijk in de maanden aan mij voorbij. Dan kom ik aan bij vandaag precies een jaar geleden. Een raar gevoel in mijn buik. Iets verhoogde hartslag. Er kruipt een brok naar mijn keel.
’11 November. De SCEN arts is akkoord gegaan. De huisarts ook. Pap zit met stille tranen op de bank. Kijkt van mama naar mij en zegt: “Wat denken jullie? Vrijdag dan maar?” Ik huiver maar zeg zo kalm mogelijk: “Dat betekent dat je er over vier dagen niet meer bent pap. Dat de euthanasie vrijdag al plaatsvindt. Is dat wat je wilt?” Hij kucht. “Dit gaat zo niet meer. Doe vrijdag maar.” Nog vier dagen. Nog vier dagen mijn papa om mij heen. Nog vier dagen kusjes en knuffels. Hoe doe je dat? Hoe doen anderen dat? Omgaan met dat besef? Het giert in mijn lijf. Onrust, verdriet, zenuwen. Alles door elkaar heen. Ik ga zoveel mogelijk naar hem toe nu het nog kan….’
Terwijl ik mijn dagboek teruglees rollen de tranen over mijn wangen en zit ik daar weer, bij jou op de bank. Ik lees verder:
’13 November. Het bed is gebracht waarin papa de euthanasie zal krijgen. Hij zit op de bank en kijkt steeds naar de hoek van de kamer. Hoe zal het voor hem voelen? Wetende dat hij daar over 24 uur naartoe loopt om te gaan sterven. Wat een onmenselijk vreemd gevoel moet dat zijn. Pap is stil. Praat er niet over. Praten lukt sowieso niet meer goed omdat hij zich dan verslikt en door de emoties in urenlange hoestbuien belandt. Hij zit stil…..doodstil… wacht op zijn dood en verlossing. Ik zit tegenover hem wanneer hij plotseling zijn beide duimpjes opsteekt. Hij kijkt mij aan, buigt wat naar voren en zegt: “Je hebt het als dochter zo goed gedaan voor mij.’
Bij het teruglezen van deze zin voel ik weer de kalmte van toen. Alles zat in deze ene zin. De liefde en dankbaarheid van jou aan mij. De bevestiging dat al het zorgen, meedenken, regelen en aandringen op de behandelingen na jouw tongkanker goed zijn geweest.
’14 November. Dè dag. Het infuus waarmee de euthanasie toegediend moest worden zat niet goed dus terwijl papa de minuten op de klok zat weg te kijken was er opeens een totaal andere situatie gaande. De huisarts kwam eerder dan gepland. Er werd zorgvuldig, met liefde en aandacht gewikt en gewogen maar ze durfde het niet aan om door dat infuus de euthanasie toe te dienen. Er moest een nieuwe aangelegd worden. De ambulance werd gebeld. Tien minuten later stonden er drie lieve verpleegkundigen in de woonkamer om papa heen. Buren gluurden verbaasd door hun gordijnen. Snapten niet wat er aan de hand was.”Hij zou toch sterven vandaag? Wat is er gaande dat er nu een ambulance staat?” Het nieuwe infuus werd geprikt. De huisarts vertrok en zou over een half uur terugkomen. We namen nog één keer afscheid van papa. Nog even rust terwijl tegelijkertijd de zenuwen door onze lijven gierden. Nog één foto met hem samen. De deurbel ging. Klokslag 13.00uur. De huisartsen kwamen binnen. “Nou, dan ga ik maar,” zei pap. Hij stond op van de bank, deed zijn slofjes uit en zette ze keurig onder tafel. Hij deed zijn badjas uit en ging in zijn pyjama in het grote bed in de woonkamer liggen. Zijn voetjes zoals altijd over elkaar heen. Wij, mijn moeder en drie dochters, rondom het bed. De handen van mam en pap verstrengeld. De vloeistoffen werden toegediend. Binnen enkele seconde was hij dood. Een beeld wat ik nooit meer zal vergeten want zijn voetjes lagen nog steeds ontspannen over elkaar heen…. ‘
Ik adem uit. Voel weer dezelfde verlossing die we op dat moment allemaal voelden. De strijd en lijdensweg van niet meer kunnen eten, drinken, de voortdurende verslikkingen, longontstekingen, de peg-sonde en gevolgen van de late radiatieschade na de tongkanker was voorbij. Rust. Niet alleen voor jou pap maar ook voor mama en mijn zussen. Zoveel gezorgd. Zoveel liefde gegeven. Zoveel geleden. Zoveel geregeld in aanloop naar de euthanasie. Maar daardoor ook zoveel kunnen voor-rouwen waardoor er na jouw sterven al heel snel ruimte was om het leven op te pakken.
Deze week denk ik terug aan vorig jaar pap. Ik mis je. Zou zo graag nog even naast je willen zitten. Maar wat ben ik tegelijkertijd blij en dankbaar dat jouw lijden gestopt is. Ik zie je weer zitten met je duimpjes omhoog. Hoor zelfs je stem in gedachten als ik zachtjes mee mompel “Je hebt het als dochter zo goed gedaan voor mij.”
Daarin zit alle troost en wordt jouw liefde en dankbaarheid voor altijd gevangen.
X Carlijn